طرح توسعه نرمافزارهاي موجود در واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي
پيشبيني توسعه نرمافزارهاي موجود در واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي در سطح ايران طرحي است که شرکت پارس آذرخش به آن "فنآوري همگاني کتابخانهاي دانشگاه آزاد اسلامي" نام نهاده است.
اين فنآوري تلاشي براي ايجاد يک برنامه ملي و توسعه يافته در حوزه کتابخانههاي دانشگاههاي آزاد اسلامي کشور است. با پيادهسازي اين برنامه فرآيند ساخت يافتهاي شکل ميگيرد که در عين همسونگري داراي اهداف اجرايي روشن و تبيين شدهاي در زمينه کتابخانههاي دانشگاههاي آزاد اسلامي سراسر کشور است.
در اين راستا معماري نويني جهت کتابخانههاي دانشگاه آزاد سراسر کشور ايجاد خواهد شد که اين فنآوري،ايجاد يک خط مشي جهت اشاعه اطلاعات به صورت همگاني در سطح دانشگاههاي آزاد کل کشور است.
اين طرح در ابتدا با تجهيز کتابخانههاي دانشگاه آزاد اسلامي به محصول Winlib2000 Suite(A+) شروع ميشود و سپس با نرمافزار جامع اطلاعرساني افق (Horizon Technology) به منظور جستجو در تمامي پايگاههاي کتابخانههاي دانشگاه آزاد اسلامي خاتمه مييابد. اين طرح روياي دهکده جهاني اطلاعاتي دانشگاههاي آزاداسلامي را تحقق ميبخشد و تمامي کتابخانههاي دانشگاه آزاد اسلامي را در يک زنجيره قرار ميدهد. بررسي کلي طرح توسعه نرمافزار جهت واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي
اين طرح داراي 2 قسمت است:
قسمت اول: بسته نرمافزاري جامع Winlib2000 Suite (A+)
قسمت دوم: بسته نرمافزاري جامع اطلاعرساني با قابليت Meta Search Engine
امکانات :Winlib2000 Suite (A+)
اين نرمافزار نسخه خاصي از Winlib2000 Suite است که علاوه بر امکانات موجود در Winlib2000، امکانات ويژه حوزه ارتباطي بين دانشگاههاي آزاد اسلامي را به شرح ذيل شامل ميشود:
- اتصال به کتابخانههاي داراي سرور Z39.50 خارج کشور
- اتصال به کتابخانههاي داراي سرور Z39.50 داخل کشور (برقراري ارتباط بين واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي(
ويژگيهاي سرويس دهنده و سرويس گيرنده Z39.50 :
سيستمهاي کامپيوتري به روشهاي مختلفي با انواع پروتکلهاي متنوع با هم ارتباط برقرار ميکنند. مثلا پروتکل Telnet از طريق پايانههاي متعدد در يک شبکه،يا پروتکل FTP از طريق انتقال فايل از يک کامپيوتر به کامپيوتر ديگر و HTTP باامکان بازيابي اسناد و مدارک توزيع شده در يک شبکه از طريق چندين ايستگاه کاري، همه سخن از ارتباط ميگويند. پروتکل Z39.50با استاندارد کردن پرسش و پاسخ بين پايگاههاي اطلاعاتي نا همگن ارتباط برقرار ميکند.
اين پروتکل اکنون بيشترين استفاده را در سطح محيط هاي کتابخانهاي دارد و کتابخانهها ميتوانند به منابع کتابخانههاي ديگر به راحتي دسترسي داشته باشند. کليه اين پروتکلها از يک Server side و يک Client side تشکيل شده است. Zclient با اتصال به Zserver هاي متعدد امکان دسترسي به مدارک موجود در آنها را دارد. اين سيستم IP Based استClient ازطريق Server IP Address به آن دسترسي مييابد. براي اين پروتکلها به طور اختصاصي Portي اختصاص يافته است. مثلا Port 80 براي پروتکل HTTP و Port 210 براي پروتکل Z39.50. در اين روشZserver به طور 24 ساعته بر رويPort مشخص خود فعال است تا درصورت مشاهده يک Zclient برنامه Zserver فعال شود. به اين ترتيب شرط لازم و کافي جهت اتصال Zclient به Zserver آدرس IP کامپيوتر Server و Port تخصيص يافته به آن است. يکي از تفاوتهاي پروتکل HTTP با Z39.50 اين است که Client side در هراتصال به Server در پروتکل HTTP دادهها را رد و بدل و پروتکل بسته ميشود. براي ارسال درخواست و دريافت دادههاي بعدي مستلزم اتصال مجدد است (اصطلاحا به چنين پروتکلهايي Stateless ميگويند) ولي در پروتکلهايي مثل Telnet يا Z39.50 بابرقراري ارتباط، پروتکل باز ميماند و درخواستهاي اضافي، ميتوانند تا حداکثرامکان با ساختار درخواستهاي قبلي ارسال شوند. در اين حالت ميتوان Zclient و Zserverرا شبيه يک مکالمه فرض کرد ( دراصطلاح به اين پروتکل ها، Statefulميگويند).
نکته قابل توجه اين است کهZclient هاي متعددي ميتواند به يک Zserver متصل شوند. Zserver در اين حالت مسير ارتباطي هر يک از اتصالات را محافظت مينمايد. اين روش به قابليت سخت افزار Zserver و نحوه پيکربندي آن وابستگي کامل دارد.
نحوه اتصال در پروتکل Z39.50:
قبل از هر چيز پروتکل Z39.50 به منظور پرسوجوي بين database ها طراحي گرديد. نحوه اتصال Zclient بهZserver به شرح ذيل است:
- در ابتدا Zclient با اتصال به Zserver ارتباط رابرقرار ميکند.
- Zserver اتصال را ميپذيرد.
- Zclient يک درخواست ابتدايي را ارسال ميکند.
- در اينجا Zserver با کنترل نام کاربر و کلمه عبور (در صورت نياز) به پشتيباني ازZclient ميپردازد.
- Zserver با ارسال رشتههايي مبني بر پشتيباني از درخواست، همخوان بودن يا پشتيباني از سطح Z39.50،ماکزيمم سطح پاسخگويي خود را به Zclient اعلام ميکند.
- کاربر Zclient، رشته جستجوي مورد نظر خود را ارسال ميکند.
- Zserver ابتدا پاسخي خلاصه به Zclient ارسال ميدارد.
- کاربر Zclient از Zserver درخواست مشاهده جزئيات بعضي از رکوردهاي منتخب را مينمايد.
- Zserver در اين روند،مجموعه نتايج را ذخيره ميکند و به کار پشتيباني خود از Zclient ادامه ميدهد.
- وقتيZclient ، ديگر درخواستي از Zserver نداشت، مثلا بستن صفحه تقاضا از Zserver يا شروع جستجوهاي ديگر، با اين حالت Zclient انصراف خود از اتصال به Zserver را اعلام ميدارد.
- Zserver هم با ارسال يک پاسخ تقاضاي حذف اتصال را اعلام مينمايد.
شکل زير شماي کلي ارتباط بين Zserver و Zclient را نشان مي دهد.
طراحيClient) / Z(Server در Winlib2000 (A+)
اين شرکت در ويرايش A+ از Winlib2000 Suite با طراحي Z39.50(Server/Client) روياي دهکده جهاني اطلاعات دانشگاههاي آزاد اسلامي را تحقق ميبخشد.
اتصال کتابخانه هاي دانشگاه آزاداسلامي به کتابخانه هاي خارج کشور از طريق پروتکل Z39.50:
در روايت A+ از Winlib2000 در قسمت Client Side نرمافزار Zclient پيادهسازي خواهد شد که ايننرمافزار امکان اتصال به کتابخانههايي که داراي سرويسدهنده Z39.50 هستند رافراهم ميسازد. کاربر نرمافزار به راحتي رشته جستجوي مورد نظر خود را نه تنها درواحد خود بلکه در بيش از 1500 کتابخانه در سراسر دنيا مورد بازيابي قرار ميدهد.
ارتباط کتابخانه هاي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي سراسر کشور:
در روايت A+ از Winlib2000 در قسمت Server Side نرم افزار Zserver پيادهسازي خواهد شد که اين نرمافزار واحدهاي دانشگاهي را به عنوان يک سرويسدهنده بين المللي مطرح ميسازد و هر واحد دانشگاهي را در زنجيره پروتکل Z39.50 قرار ميدهد. در اين حالت اگر واحدي مجهز به Zserver باشد نه تنها از واحدهاي داخلي قابليت دسترسي به آنموجود است بلکه به دليل استاندارد بودن پروتکل از اقصي نقاط دنيا نيز در اين مجموعه امکان بازيابي فراهم است.
| 
کتابخانههاي تابع دانشگاه آزاد 
