کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بزرگترین سازمان آموزشی، پژوهشی و علمی کشور، فعال در حوزه اطلاعات و کتابخانه می‌باشد و نقش مهمی در مهندسی فرهنگی جامعه ایفا می‌کند. در سال ۱۳۸۲، به دنبال تولید سیستم جامع کتابخانه ملی ایران، شرکت پارس آذرخش به عنوان برنده مناقصه طرح نرم‌افزار جامع اتوماسیون کتابخانه ملی (رسا) معرفی، و متعاقب آن، طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزار مذکور به این شرکت واگذار شد. در ادامه شرح مختصری از فرایند طراحی پیاده سازی این پروژه در کتابخانه ملی را مشاهده خواهید نمود.

تعریف پروژه و تشکیل تیم اجرایی

پس از برگزاری جلسات مربوط به طرح و حصول توافقات اولیه، مدیر پروژه از سوی شرکت پارس آذرخش مشخص و در جلسه‌ای در محل کتابخانه ملی معرفی گردید؛ همچنین مقرر شد گزارش شناخت و برآورد اولیه توسط مدیر پروژه صورت پذیرد. لذا پروژه مکانیزاسیون کتابخانه ملی به شکل مجموعه‌ای از درخواست‌های خام که از واحدهای مختلف آن سازمان در قالبی به نام “درخواست برای ارائه پیشنهاد” جمع آوری شده بود، به شرکت پارس آذرخش رسید. با توجه به هماهنگی‌های صورت پذیرفته، بررسی‌های لازم جهت شناخت پروژه و ابعاد آن طی گزارشی، همچنین مستندات لازم در خصوص وضعیت فعلی، نیازمندی‌ها، پیشنهادات برای راه‌اندازی و برنامه زمانبندی به سازمان کتابخانه ارائه گردید.
  با توجه به گزارشات تهیه شده از کتابخانه ملی و مشخص شدن امکانات، محدودیت‌ها، زمان‌‌بندی انجام پروژه و برنامه‌ریزی جهت آموزش کارمندان، اعضای اجرایی پروژه از کارشناسان و متخصصان شرکت پارس آذرخش تعیین، و در جلسه‌ای توسط مدیر پروژه معرفی شدند. این اعضا در ۶ تیم تحلیل، طراحی، پیاده‌سازی، آزمون، آموزش و پشتیبانی و زیر مجموعه‌های آن‌ها انجام وظایف خود را آغاز نمودند.

برگزاری دوره‌های آموزشی و پشتیبانی

در حین انجام و پس از اتمام پروژه، متخصصان پارس آذرخش جلسات متعدد آموزشی مربوط به نرم‌افزار را برای مدیران و کارمندان کتابخانه ملی برگزار نمودند. علاوه بر این، جلسات تخصصی برای آشنایی کامل با هر یک از بخش‌های نرم‌افزار نیز پس از پیاده‌سازی کامل پروژه برگزار شد.

پس از پیاده‌سازی نرم‌افزار، کارشناسان پارس آذرخش، برای اجرای کامل تعهدات خود، به صورت تلفنی و حضوری پاسخگوی نیازهای کارمندان مجموعه کتابخانه ملی بودند.

از جمله نکات مهم


  • پویایی فرم‌های ورود اطلاعات و نمایش خروجی

  • پویایی فیلدهای جستجوپذیر

  • بروزرسانی ایندکس‌های جستجو بصورت برخط در موتور جستجو

  • مکانیزه نمودن کلیه فرایندهای داخلی کتابخانه ملی

  • پیاده‌سازی استاندارد بین‌المللی MARC

  • پیاده‌سازی استاندارد بین‌المللی Z39.50

  • پویایی فرم‌های ورود اطلاعات و نمایش خروجی

  • پویایی فیلدهای جستجوپذیر

  • بروزرسانی ایندکس‌های جستجو بصورت برخط در موتور جستجو

  • ارائه سرویس‌های کتابخانه‌ای از درگاه OPAC

ویژگی‌های خاص پروژه


  • به کارگیری یک سیستم یکپارچه در بخش‌های مختلف معاونت کتابخانه ملی و جمع‌آوری کلیه نرم‌افزارهای متفرق، ناقص و ناهمگون که براساس نیازهای مقطعی ایجاد شده بودند. در سیستم جدید کلیه بخش‌های مختلف معاونت کتابخانه ملی می‌توانند به راحتی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

  • استفاده از تجربیات متخصصان برجسته کتابداری کشور در نهایی کردن نیازمندی های کتابخانه ملّی کشور در قالب مورد – کاربردهای (Use Case)

  • به کارگیری تکنولوژی های پیشرفته مبتنی بر جاوا و استفاده از معماری سه لایه در نرم افزار

  • استفاده از متدولوژی RUP در تولید نرم افزار

  • امکان به کارگیری یک سیستم توانمند داخلی در کلیه کتابخانه ها و مؤسسات اطلاعاتی کشور و امکان تبادل آسان اطلاعات بین کتابخانه ها در سطح ملی و بین المللی در آینده ای نزدیک با توجه به بستر تبادل یکسان امکان بازاریابی در کشورهای اسلامی و منطقه برای سیستم جامع کتابخانه ملّی ایران ارتقای توانمندی های یک شرکت نرم افزاری داخلی